Nieuwe publicatie: ongelijkheid en het strafrecht

OKeefes Firehouse Pub (David Cornwell flickr) cropped

In het tijdschrift PROCES is een artikel van mijn hand gepubliceerd, getiteld ‘Sociaaleconomische ongelijkheid en het strafrecht: aanzet tot discussie’ (voor abonnees hier, anders hier de pdf). Hieronder is de inleiding te lezen.

Inleiding

In een recente strafzaak tegen een ‘voorheen prominente’ ondernemer erkende het gerechtshof ‘de maatschappelijke val die de verdachte heeft meegemaakt’: dat de ondernemer ‘diep is gevallen’ en ‘niet meer op de door hem gewenste manier in zijn levensonderhoud kan voorzien’, zag het hof als ‘een straf op zich’ [uitspraak hier; betreft het Havenschandaal]. Hoewel deze overweging misschien uitzonderlijk is, is het niet uitzonderlijk dat de rechter rekening houdt met de sociaaleconomische status van verdachten. Zo zijn rechters, in de woorden van de Raad voor de rechtspraak (RvdR), ‘eerder geneigd om mensen met werk een taakstraf op te leggen omdat gevangenisstraf vaak het einde van een baan betekent’. Ook hier kan meespelen dat het verlies van een baan een ‘straf op zich’ is. Daarnaast wordt werk doorgaans als ‘beschermende factor’ gezien. De hier geciteerde uitspraak van de RvdR is een reactie op een in opdracht van de raad uitgevoerd onderzoek door de Universiteit Leiden naar verschillen in straftoemeting op basis van etnische afkomst van daders. Verschillen op basis van etnische afkomst zijn reden tot zorg en vragen om onderzoek naar achterliggende oorzaken, terwijl verschillen op basis van werkstatus niet problematisch zijn, zo lijkt de RvdR te suggereren. [zie ook deze blogpost.]

Toch zou het goed zijn om hierover wel vragen te stellen. De afweging van de rechter om rekening te houden met een baan van de verdachte kan op zich te rechtvaardigen zijn. Maar meer algemeen roept het de vraag op in hoeverre de sociaaleconomische status van daders mag en moet meespelen in strafrechtelijke beslissingen. Leidt dat niet tot klassenjustitie? Een ‘maatschappelijke val’ is bijvoorbeeld exclusief voorbehouden aan prominente verdachten, wat betekent dat alleen zogeheten witteboordencriminelen kunnen profiteren van deze grond voor strafverlaging. Is het met oog op de hoge werkloosheid in de laatste jaren daders eigenlijk wel aan te rekenen dat ze geen werk hebben? In hoeverre is een (kennelijke) acceptatie van verschillen in straftoemeting op basis van werkstatus en maatschappelijke positie een reflectie van groeiende sociale ongelijkheden in onze samenleving? Het is hoog tijd, zo zal ik betogen, voor een hernieuwde discussie over de rol van sociaaleconomische status van verdachten en daders in strafrechtelijke beslissingen en mogelijke structurele bevoordeling en benadeling van sociale groepen in het strafrecht.

Lees hier het hele artikel: voor abonnees hier, anders hier de pdf.

image: O’Keefe’s Firehouse Pub (modified/cropped) by David Cornwell on Flickr

 

‘Will the real fraud please stand up?’

gADO (14)

Cartoon by GADO

A collection of responses to the news that HSBC helped clients avoid tax:

The Guardian: The tax-doging father, the benefits cheat – and how they are treated so differently

‘She was a poor Scottish cleaner who confessed to benefits fraud of £25,000 and got seven months in jail. He is a wealthy property dealer whose father hid a six-figure sum from the taxman … and paid a small penalty.’

Continue reading

Zijn rijken de ware tokkies?

end poverty to stop crime (flickr Bart Everson)

In de Volkskrant van 24 januari las ik een stuk getiteld ‘De tokkiefactor’ waarin de auteur zich afvraagt wat het verband is tussen iemands maatschappelijke status en asociaal gedrag (€/blendle). Het is een vraag die ik in mijn onderzoek naar klassenongelijkheid en criminaliteitsbeleid ook stel. Immers, misschien is inderdaad zo dat de mensen met een lagere klassenpositie anders behandeld worden, bijvoorbeeld meer aandacht krijgen van politie en justitie, maar kan dat simpelweg worden verklaard door het feit dat mensen uit de lagere klasse gewoon meer geneigd zijn criminaliteit te plegen. Dan is er toch geen sprake van rechtsongelijkheid, discriminatie of klassenjustitie? Dan is die driedubbele inzet op kansarme jongeren in achterstandswijken en het lang opsluiten van drugsverslaafde kruimeldieven toch gewoon gerechtvaardigd?

Continue reading

Payback time

jail the bankers (jaimeperez flickr)

Two RBS bankers establish several fake companies so they can apply for mortgages to buy and renovate homes and sell the property for profit. The two men get loans totalling 3 million pounds in five years and buy five properties, of which three in London. Recently the two men were sentenced to suspended prison sentences and 250 and 300 hours of community service. According to the news reporter, the bankers had repaid the loans to RBS by the time the case came before a judge, which was, in addition to how they had already ‘suffered’ and were ‘embarrassed’, enough punishment, the judge said:

I accept that it was not your intention to case loss to the bank. I accept you intended at all times for the money to be repaid and it has been fortunate the bank has not suffered.

Continue reading

De misdaden van de economie

Jobless men keep going (flickr Mike Licht)

Photo by Mike Licht on Flickr

Is de schade die economisch handelen aanricht een ongelukkig bijeffect van een goed draaiende economie? Of is die schade inherent aan economisch denken? Volgens Vincenzo Ruggiero, hoogleraar Sociologie aan de Middlesex Universiteit (VK), is sociale schade zoals uitbuiting, werkloosheid, bailouts, natuurrampen en zelfs oorlog en genocide geen neveneffect: die schade is intrinsiek aan de logica van economische theorie en ideologie.

In zijn boek The Crimes of the Economy (Routledge, 2013) laat Ruggiero zien hoe klassieke economische theorieën de schade die de economie veroorzaakt rationaliseren (uitleggen, rechtvaardigen) en neutraliseren (ontkennen). Veel van de ideeën van de klassieke economen (bijv. Adam Smith, John Maynard Keynes, Friedrich Hayek) vormen de basis van onze huidig economisch beleid en daarmee is een criminologische analyse van deze klassieke denkers nog altijd actueel. Voor het Britisch Journal of Criminology schreef ik een boekrecensie over dit boek. De recensie is hier te lezen.

Hieronder een deel van de recensie, vertaald naar het Nederlands:

Continue reading