De misdaden van de economie

Jobless men keep going (flickr Mike Licht)

Photo by Mike Licht on Flickr

Is de schade die economisch handelen aanricht een ongelukkig bijeffect van een goed draaiende economie? Of is die schade inherent aan economisch denken? Volgens Vincenzo Ruggiero, hoogleraar Sociologie aan de Middlesex Universiteit (VK), is sociale schade zoals uitbuiting, werkloosheid, bailouts, natuurrampen en zelfs oorlog en genocide geen neveneffect: die schade is intrinsiek aan de logica van economische theorie en ideologie.

In zijn boek The Crimes of the Economy (Routledge, 2013) laat Ruggiero zien hoe klassieke economische theorieën de schade die de economie veroorzaakt rationaliseren (uitleggen, rechtvaardigen) en neutraliseren (ontkennen). Veel van de ideeën van de klassieke economen (bijv. Adam Smith, John Maynard Keynes, Friedrich Hayek) vormen de basis van onze huidig economisch beleid en daarmee is een criminologische analyse van deze klassieke denkers nog altijd actueel. Voor het Britisch Journal of Criminology schreef ik een boekrecensie over dit boek. De recensie is hier te lezen.

Hieronder een deel van de recensie, vertaald naar het Nederlands:

Ruggiero’s criminologische interpretatie [van klassieke economische theorieën] laat overtuigend zien waarom veel vormen van schade niet worden herkend als sociale schade, laat staan als criminaliteit. Vaak presenteren economen (of hun aanhangers) de sociale schade als intrinsiek aan en noodzakelijk voor economische initiatieven en welvaart. Innovatie, risico, stabiliteit, consumptie, utiliteit [nut], ruilwaarde en bezit zijn legitieme termen in de context van economische groei. Op deze manier helpen deze termen om slachtofferschap en marginalisering van hele populaties te rationaliseren, neutraliseren en verdoezelen. […]

Schadelijke economische ideeën moeten niet alleen geassocieerd worden met hebzuchtige organisaties, het neoliberalisme en economische conservatieve instituties. …. [En,] zoals [criminologen] Sykes en Matza betoogden, daders die neutralisatietechnieken inzetten hoeven niet ook de heersende sociale normen opzij te zetten; het is zelfs zo dat veel klassieke economie nobele doelen nastreefden. […]

In sommige gevallen negeerden economen de aanzienlijke sociale schade. Hoewel Adam Smith [‘vader van de moderne economie’] oog had voor de schade die werd veroorzaakt door het doen van geestdodend werk (het zou fabrieksarbeiders niet alleen stom maken maar ook apathisch en immoreel), negeerde hij de sociale schade die wordt veroorzaakt door niet te werken. Smith was optimistisch en zei dat werklozen [ten tijde van de industriële revolutie] moesten wachten op nieuwe ondernemersinitiatieven [en werkgelegenheid]. [Maar] volgens Smith is het hebben van werk een ‘imperfect recht’, wat betekent dat niemand verplicht is om te conformeren aan het ideaal van rechtvaardige herverdeling. Niemand is verplicht om rijkdom te delen met anderen [bijvoorbeeld door banen te creëren]. Desondanks moeten werkzoekenden wel dag en nacht beschikbaar zijn om te werken zodra ze nodig zijn, en niet beschikbaar zijn vermindert onmiddellijk iemands kansen om aangenomen te worden. Bovendien vond Smith dat deze onvermijdelijke gevolgen van economische verandering geen reden waren voor deze ‘wanhopige mannen’ om zich te verenigen in vakbonden. [Met andere woorden, de werklozen moeten maar gewoon wachten op werk en kunnen ondertussen nergens aanspraak op maken en mogen ook niet in opstand komen.] […]

Door inzicht te geven in de volle omvang van de schade die wordt aangericht door economische theorieën, spoort dit boek ook criminologen aan om na te denken over de huidige definities van criminaliteit en, misschien, over onze eigen rationalisaties en neutralisaties die verhinderen dat we de misdaden van de economie erkennen en bekritiseren.

What do you think?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s