Assepoester wordt prinses: waarom we niet willen horen over ongelijkheid

cinderella by Rackham flickr

Image by art.crazed on Flickr

Kan sociale ongelijkheid worden aangepakt door te investeren in kansen om sociaal te stijgen? De Britse sociologe Diane Reay schreef onlangs een artikel getiteld ‘Social mobility, a panacea for austere times: tales of emperors, frogs, and tadpoles’. Reay’s kritiek richt zich op het beleid dat sociale mobiliteit moet bevorderen. Meer fundamenteel zet ze vraagtekens bij het (wijdverbreide) idee dat sociale mobiliteit het antwoord is op de negatieve effecten van sociaaleconomische ongelijkheid.

Wat kan er nou mis zijn met het stimuleren van sociale mobiliteit? Volgens Reay, die schrijft over het Verenigd Koninkrijk, heeft de focus van beleid op sociale mobiliteit elke poging om de groeiende economische ongelijkheid tegen te gaan opzij geschoven. Herverdeling staat niet langer op de politieke agenda. In plaats van een pleidooi voor gelijke kansen staat nu centraal een “rat race” waarbij sociale stijging functioneert als een heel inadequate pleister op de gapende wond van sociale ongelijkheid. Rechtvaardigheid vereist meer dan “the movement of a few individuals up and down” in een sociaal systeem dat wordt gekenmerkt door een toenemende mate van onrechtvaardigheid, aldus Reay.

Als beleid inzet op sociale stijging an sich, dan richt het zich op symptomen van ongelijkheid, niet op de oorzaken ervan. Het neemt voor lief dat mensen verschillend starten en vervolgens wordt geprobeerd dat met beleid recht te trekken. Voor een deel van de mensen lukt dat (de kinderen van laaggeschoolde ouders die naar de universiteit gaan, bijvoorbeeld). Voor een ander deel lukt dat niet. Helaas voor hen wordt in een sterk geïndividualiseerde participatiemaatschappij, die bovendien denkt dat ze egalitair is (luister ook naar het interview van De Correspondent met Yvonne Zonderop hierover), de oorzaak (schuld?) van een gebrek aan sociale stijging al snel bij het individu gezocht, en niet bij het systeem (zie ook het betoog van Delsen vandaag op socialevraagstukken.nl).

We willen misschien ook wel gewoon geloven in de kracht van het individu. Sociale stijging – rags to riches – is fascinerend en bewonderenswaardig. Reay vertelt hoe de Britse media verslag deden van het verhaal van Kate Middleton, de vrouw van prins William. Toen bekend werd dat Kate zou gaan trouwen met William, vroegen journalisten Reay, expert op het gebied van sociale klasse en sociale stijging, om commentaar op het ‘rags to royalty’ verhaal van de familie Middleton. Reay probeerde uit te leggen dat het vijf generaties duurde om van mijnarbeidersfamilie op te klimmen tot miljonairsfamilie. Tevergeefs, want de journalisten vertelden liever hoe Kate zelf door haar huwelijk met prins William was opgeklommen. “Kate Middleton is Cinderella come to life”, jubelde een krant. Het feit dat Kate’s ouders ook miljonairs zijn verdween naar een voetnoot. Sociale stijging van het individu, dat is het verhaal waar we van smullen. Dat sociale ongelijkheid voor velen een obstakel is, en sociale stijging niet meer dan een droom, dat zijn nachtmerries waar we liever niet over horen.

One thought on “Assepoester wordt prinses: waarom we niet willen horen over ongelijkheid

What do you think?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s