Helaas, weer geen antwoord op kritiek Rotterdamwet

Rotterdam_kunstwerk_alles_is_waardeloos (wiki commons)

Mijn belangrijkste punt van kritiek op de Rotterdamwet betreft de inkomenseis: die is discriminerend en stigmatiserend. De inkomenseis houdt in dat woningzoekenden die leven van een bijstandsuitkering geen toegang hebben tot huurwoningen in de sociale en particuliere sector in aangewezen ‘probleemwijken’. De overheid hoopt hiermee de leefbaarheid in die wijken te verbeteren (sinds de invoering van de wet in 2006 maakt alleen Rotterdam er gebruik van; de inkomenseis geldt in vijf wijken op Rotterdam Zuid).

Naast de twijfel die ik heb over de effectiviteit (op basis van mijn eigen onderzoek, maar ook de laatste evaluatie van de wet overtuigt niet), is mijn bezwaar tegen deze maatregel dat woningzoekenden met lage inkomens niet alleen worden gediscrimineerd maar ook gestigmatiseerd, omdat er een link wordt gelegd tussen het leven van een laag inkomen en probleemgedrag (zie ook mijn stuk voor Vers Beton).

Profiling

Op basis van risicoprofilering zou je wellicht tot die link kunnen komen (ik zeg wellicht, omdat we doorgaans alleen politiestatistieken analyseren en die zijn selectief naar delict en dader). Maar om op basis daarvan te stellen dat alle mensen met lage inkomens een risico zijn voor de leefbaarheid, dat gaat te ver. We kunnen bijvoorbeeld ook een link leggen tussen geslacht en crimineel gedrag, want mannen komen veel vaker in aanraking met politie en justitie. Zouden we dan alle mannen… afijn.

Kun je dan nooit aan risicoprofilering doen? Jawel, maar dat vereist een betere onderbouwing dan nu het geval is. Het zou in elk geval moeten gaan om risicofactoren, en niet slechts om factoren die een statistische samenhang vertonen. Daar komt nog bij dat het hier een statistische samenhang op buurtniveau betreft (aandeel lage inkomens in een buurt x onveiligheid in een buurt). 

Gedragseis

Onlangs kwam minister Blok van Wonen met een voorstel voor een nieuwe maatregel, die ik voor het gemak even de gedragseis noem. Voorstel was om alle woningzoekenden die zich in de aangewezen wijken willen vestigen te screenen op crimineel en overlastgevend gedrag. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door woningzoekenden (en hun, ook minderjarige, gezinsleden) te vragen om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). De regering wilde echter verder gaan en het ook mogelijk maken te kijken naar meldingen en nog lopende aangiftes bij de politie. Overlast mondt niet direct uit in een veroordeling, maar mensen die overlast veroorzaken wil je wel kunnen weren, zo was de gedachte.

Overigens moet het wel gaan om overlast en criminaliteit met een ‘uitstraling naar de buurt’. Denk bijvoorbeeld aan een wietkwekerij op zolder, vervelend hangen op straat, vaak te harde muziek draaien of vandalisme. Aan het voorstel kleven nogal wat praktische en fundamentele bezwaren, schreef ik in een artikel voor Sociale Vraagstukken, die te maken hebben met, bijvoorbeeld, het recht op vrije vestiging, de vraag of iemand na een veroordeling een tweede kans verdient, en de huidige praktijk rondom de VOG

Licht gezien?

Vorige week werd bekend dat de minister afziet van de gedragseis. “Blok past ‘Rotterdamwet’ aan na kritiek”, was het nieuws. Verheugd zocht ik in de officiële documenten naar de reden van aanpassing. Had Blok het licht gezien?

Helaas. In de memorie van toelichting schrijft hij inderdaad dat hij naar aanleiding van een negatief advies van de Raad van State afziet van de screeningsmaatregel. Een alinea verder wordt echter duidelijk dat hij vooral inziet dat het voorstel zal leiden tot vertraging in de behandeling van de wet. Blok vindt het belangrijk dat Rotterdam door kan met de maatregelen (en daarvoor is een andere aanpassing nodig, die niet ter discussie staat, namelijk dat de wet nogmaals verlengd mag worden). Daarvoor moet de wetsaanpassing snel door de beide Kamers worden goedgekeurd. Het is dus niet zo dat Blok zich de kritiek aantrekt, hij ontwijkt de kritiek en schuift het debat nog even voor zich uit. 

Dat is jammer. Tot nu toe is alle kritiek op de inkomenseis weggewuifd met de motivering dat de problemen zo groot zijn (‘buitenproportioneel’) dat daarmee zeer ingrijpende (‘onorthodoxe’) maatregelen zijn gerechtvaardigd. Dat de maatregelen leiden tot discriminatie en stigmatisering van groepen mensen behoeft dan blijkbaar geen verdere uitleg. Dat er nu weer geen inhoudelijke reactie komt op de kritiek versterkt het beeld dat de regering zich weinig gelegen laat aan de fundamentele beginselen die paal en perk stellen aan wetgeving en beleid.

Foto: kunstwerk op Rotterdam Zuid (wiki commons)

What do you think?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s